Etkinlik-1.1: Değerlendirme Soruları (2-6) Çözümleri
Soru 2: Diş macununun pH değeri saf su eklendiğinde nasıl değişti? Bazik özelliği arttı mı yoksa azaldı mı? ‘Diş fırçanızı ıslatmayın!’ uyarısının nedenini açıklayınız.
Cevap 2: Diş macununa su eklendiğinde bazik derişimi azaldığı için bazik özelliği ve pH değeri hafifçe düşer. Diş fırçası ıslatıldığında macunun içindeki etken bazik maddeler ve temizleyici bileşenler suyla seyrelir; bu da macunun ağızdaki asitleri nötralize etme gücünü ve temizleme verimini azaltır.
Soru 3: Antiasit tabletler asidik mi yoksa bazik midir? Su ile içilmemesinin ve çiğneme tableti olmasının nedenini deney verilerinden yola çıkarak nasıl açıklarsınız?
Cevap 3: Antiasit tabletler baziktir. Midedeki fazla hidroklorik asidi nötralize etmek için doğrudan çiğnenerek tüketilirler. Su ile içildiklerinde etken maddenin derişimi seyrelir ve mide asidini nötralize etme tepkimesi yavaşlar.
Soru 4: Çaydanlıkta biriken kireci (kalsiyum karbonat) çözmek için neden limon tuzu tercih edilir? Başka hangi maddeler kullanılabilir?
Cevap 4: Çaydanlık kireci bazik karaktere sahip kalsiyum karbonattır. Zayıf bir organik asit olan limon tuzu (sitrik asit) kireçle tepkimeye girerek suda çözünen tuz ve karbondioksit gazı oluşturur. Limon tuzu dışında sirke (asetik asit) veya elma suyu da kullanılabilir.
Soru 5: Limon tuzunun mermer mutfak tezgâhına ve tebeşire yaptığı etki ile karbonatın bu maddelere etkisi aynı olur mu? Neden?
Cevap 5: Hayır, aynı olmaz. Mermer ve tebeşir bazik yapılı kalsiyum karbonat içerir. Asidik olan limon tuzu mermer ve tebeşiri aşındırıp tepkime verirken; kendisi de bazik yapıda olan karbonat mermer veya tebeşirle kimyasal tepkime vermez ve aşındırmaz.
Soru 6: Gazlı içeceklerin pas temizleme işleminde kullanılma nedenini açıklayınız. Başka hangi maddeler kullanılabilir?
Cevap 6: Gazlı içecekler yapılarında fosforik asit ve karbonik asit bulundururlar. Pas ise metal oksittir (bazik özelliktedir). Asit-baz tepkimesi sayesinde pas çözünür. Pas temizlemede gazlı içecek dışında sirke veya limon suyu da kullanılabilir.
Tüm sayfaların detaylı cevapları için 9. Sınıf Kimya Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.